รูปแบบการแต่งงานที่ศาสนาห้าม และที่นักวิชาการยังเห็นต่าง

รูปแบบการแต่งงานที่ศาสนาห้าม ส่วนใหญ่ไม่ได้หายไปจากโลก บางแบบยังพบได้ในชื่อใหม่

นิกาห์มุตอะฮ์

นิกาห์มุตอะฮ์คือการแต่งงานที่กำหนดช่วงเวลาและมะฮัรไว้ล่วงหน้าว่าจะสิ้นสุดเมื่อไร ข้อตัดสินคือหะรอม ชื่อบทในเศาะฮีฮ์มุสลิมระบุไว้เองว่าเรื่องนี้เคยอนุญาตแล้วถูกยกเลิก แล้วอนุญาตอีกแล้วถูกยกเลิก และคงอยู่ในสภาพต้องห้ามจนถึงวันกิยามะฮ์

مَنْ كَانَ عِنْدَهُ شَىْءٌ مِنْ هَذِهِ النِّسَاءِ الَّتِي يَتَمَتَّعُ فَلْيُخَلِّ سَبِيلَهَا

ผู้ใดที่มีสตรีคนใดในหมู่สตรีที่เขาแต่งงานชั่วคราวด้วย ก็จงปล่อยทางให้แก่นาง

sunnah.com/muslim:1406a

นิกาห์ชิฆอร

นิกาห์ชิฆอรคือการที่ชายสองคนแลกบุตรสาวกันแต่งงาน โดยไม่มีมะฮัรระหว่างทั้งสอง ข้อตัดสินคือหะรอม

نَهَى عَنِ الشِّغَارِ، وَالشِّغَارُ أَنْ يُزَوِّجَ الرَّجُلُ ابْنَتَهُ عَلَى أَنْ يُزَوِّجَهُ الآخَرُ ابْنَتَهُ، لَيْسَ بَيْنَهُمَا صَدَاقٌ

ท่านห้ามการชิฆอร และชิฆอรคือการที่ชายคนหนึ่งให้บุตรสาวของเขาแต่งงานกับชายอีกคน โดยมีเงื่อนไขว่าชายคนนั้นจะให้บุตรสาวของเขาแต่งงานกับตน โดยที่ระหว่างทั้งสองไม่มีมะฮัร

บุคอรีย์ 5112มุสลิม 1415a

สิ่งที่ทำให้ชิฆอรเป็นปัญหาคือมะฮัรหายไป ผู้หญิงกลายเป็นสิ่งตอบแทนในการตกลงระหว่างผู้ชายสองคน แทนที่จะเป็นคู่สัญญาที่มีสิทธิ์ของตัวเอง

แต่งงานโดยไม่มีวะลีย์

ข้อตัดสินตามทัศนะของนักวิชาการส่วนมากคือการแต่งงานใช้ไม่ได้ รายละเอียดและตัวบทอยู่ในตอนที่ 5

การแต่งงานต่างศาสนา

การแต่งงานต่างศาสนามีข้อตัดสินต่างกันตามคู่ ชายมุสลิมกับหญิงมุชริก เป็นที่ต้องห้าม

وَلَا تَنكِحُوا۟ ٱلْمُشْرِكَـٰتِ حَتَّىٰ يُؤْمِنَّ ۚ وَلَأَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ۗ وَلَا تُنكِحُوا۟ ٱلْمُشْرِكِينَ حَتَّىٰ يُؤْمِنُوا۟ ۚ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ

และพวกเจ้าจงอย่าแต่งงานกับหญิงมุชริก จนกว่านางจะศรัทธา และทาสหญิงที่เป็นผู้ศรัทธานั้นดียิ่งกว่าหญิงที่เป็นมุชริก แม้ว่านางได้ทำให้พวกเจ้าพึงใจก็ตาม และพวกเจ้าจงอย่าให้แต่งงานกับบรรดาชายมุชริก จนกว่าพวกเขาจะศรัทธา และทาสชายที่เป็นผู้ศรัทธานั้นดีกว่าชายมุชริก และแม้ว่าเขาได้ทำให้พวกเจ้าพึงใจก็ตาม

quran.com/2:221

ชายมุสลิมกับหญิงอะฮ์ลุลกิตาบ เป็นที่อนุญาต เอกสารอ้างคำกล่าวของท่านอุมัร อิบนุลค็อฏฏอบ ที่ว่าชายมุสลิมแต่งงานกับสตรีชาวคริสต์ได้ แต่ชายชาวคริสต์แต่งงานกับสตรีมุสลิมไม่ได้ * ส่วน หญิงมุสลิมกับชายที่ไม่ใช่มุสลิม เป็นที่ต้องห้ามทุกกรณี เอกสารระบุว่ามีการรายงานอิจญ์มาอ์ในเรื่องนี้จากนักวิชาการหลายท่าน

แต่งงานขณะอยู่ในอิดดะฮ์

หญิงที่อยู่ในช่วงอิดดะฮ์ ไม่ว่าจากการหย่าหรือจากการที่สามีเสียชีวิต ยังแต่งงานใหม่ไม่ได้ ข้อตัดสินคือหะรอม รายละเอียดเรื่องอิดดะฮ์อยู่ในตอนท้ายของแฟ้มนี้

แต่งงานเพื่อให้กลับไปหาสามีคนก่อนได้

การแต่งงานที่ทำขึ้นเพื่อเปิดทางให้หญิงกลับไปแต่งกับสามีเดิม เอกสารระบุว่าไม่อนุญาต

สามเรื่องที่นักวิชาการยังเห็นต่าง

มิสยาร แต่งลับ และแต่งโดยเจตนาจะหย่าสามเรื่องนี้ไม่ได้มีคำตอบเดียว เปิดอ่านถ้าต้องการรายละเอียด

นิกาห์มิสยาร คือการที่ฝ่ายหญิงตกลงลดสิทธิ์บางประการของตนเอง เช่นสิทธิ์การอยู่ร่วมกันยามกลางคืน หรือนะฟะเกาะฮ์บางส่วน เอกสารระบุสามทัศนะ ทัศนะแรกคือการแต่งงานใช้ได้ตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน ซึ่งเป็นทัศนะของนักวิชาการส่วนใหญ่ ทัศนะที่สองคือการแต่งงานใช้ได้แต่เงื่อนไขเป็นโมฆะ และทัศนะที่สามคือการแต่งงานใช้ไม่ได้

การแต่งงานลับ คือมีวะลีย์และพยานครบ แต่ปกปิดไม่ประกาศให้ใครรู้ เอกสารระบุว่าเป็นมักรูฮ์ตามทัศนะของนักวิชาการส่วนมาก ส่วนมัซฮับมาลิกีย์ถือว่าใช้ไม่ได้

แต่งงานโดยเจตนาจะหย่า คือฝ่ายสามีตั้งใจไว้ในใจว่าจะหย่าภายในช่วงเวลาหนึ่ง เอกสารระบุว่าการแต่งงานใช้ได้ พร้อมยกคำของอันนะวะวีย์ที่รายงานอิจญ์มาอ์ว่าไม่ใช่มุตอะฮ์ และยกความเห็นที่ต่างออกไปของอิมามมาลิกกับอัลเอาซาอีย์ไว้ด้วย

เมื่อเจอเรื่องที่นักวิชาการเห็นต่างกันแบบนี้ ให้ทำตามแนวทางในตอนที่ 3 หัวข้อเจอคิลาฟแล้วทำอย่างไร

ตอนต่อไป

แฟ้มส่วนก่อนแต่งงานจบลงที่ตอนนี้ ตอนถัดไปเข้าสู่ช่วงหลังนิกาห์ เริ่มจากสิทธิ์ระหว่างสามีภรรยาและการใช้ชีวิตร่วมกัน

ที่มาและการอ้างอิง

เรียบเรียงจาก เอกสารประกอบเดาเราะฮ์ ศาสตร์ศิลป์แห่งชีวิตคู่ (فقه النكاح و العشرة) ของทีมวิชาการมุนาดิยา ให้ความรู้โดย อ.คอลิด ศิลปวงษา, อ.ฟาฎิล ศรีจุรี และ อ.อนัส โอรามหลง

1. โอรามหลง อ, ศรีจุรี ฟ, ศิลปวงษา ค. เอกสารประกอบเดาเราะฮ์ ศาสตร์ศิลป์แห่งชีวิตคู่ ครั้งที่ 1 [อินเทอร์เน็ต]. Munadiya; 2025 [อ้างถึง 16 สิงหาคม 2026]. เข้าถึงได้จาก: https://munadiya.org/book/689194898115d416a73d4efe
2. โอรามหลง อ, ศรีจุรี ฟ, ศิลปวงษา ค. เอกสารประกอบเดาเราะฮ์ ศาสตร์ศิลป์แห่งชีวิตคู่ ครั้งที่ 2 [อินเทอร์เน็ต]. Munadiya; 2025 [อ้างถึง 16 สิงหาคม 2026]. เข้าถึงได้จาก: https://munadiya.org/book/6a6d8094e59e1096fce046a5
3. The Book of Marriage. Chapter: Mut'ah Marriage: It was permitted then abrograted, then permitted then abrogated, and it will remain Forbidden until the day of resurrection. https://sunnah.com/muslim:1406a
4. Wedlock, Marriage (Nikaah). Chapter: Ash-Shighar. (Exchange of daughters or sisters in marriage without paying Mahr). https://sunnah.com/bukhari:5112
5. The Book of Marriage. Chapter: Prohibition and invalidity of Shighar Marriage. https://sunnah.com/muslim:1415a
6. อัลกุรอาน Al-Baqarah 2:221. Quran.com [อินเทอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https://quran.com/2:221

บทความนี้ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางศาสนา