ท่านนบีจัดการปัญหาในบ้านอย่างไร

แฟ้มนี้ไล่เรื่องฟิกฮ์มาสิบสี่ตอน ตอนสุดท้ายกลับไปดูว่าคนที่สอนหลักการเหล่านี้ ใช้ชีวิตกับมันจริงอย่างไรในบ้านของตัวเอง

เรื่องในบ้านของท่านนบีก็มี

สิ่งแรกที่เอกสารทำในหัวข้อนี้ คือไม่ปิดบังว่าบ้านของท่านนบีมีความขัดแย้ง คืนหนึ่งท่านอยู่ที่บ้านของท่านหญิงอาอิชะฮ์ ท่านหญิงซัยนับเข้ามา ท่านนบียื่นมือไปทางนาง ท่านหญิงอาอิชะฮ์จึงบอกว่านั่นคือซัยนับ ท่านจึงยับยั้งมือไว้ หลังจากนั้นทั้งสองท่านมีปากเสียงกันจนเสียงดังขึ้นเรื่อย ๆ

ขณะนั้นการละหมาดเริ่มขึ้นแล้ว ท่านอบูบักร์เดินผ่านมาได้ยิน จึงบอกท่านนบีให้ออกไปละหมาด ท่านนบีก็ออกไป (มุสลิม 1462) เรื่องนี้ถูกบันทึกไว้ในเศาะฮีฮ์มุสลิมโดยไม่มีใครพยายามทำให้มันดูสวยกว่าที่เป็น

เก้าวิธีที่ท่านใช้

หนึ่ง การยิ้มและความอ่อนโยน

ท่านหญิงอาอิชะฮ์ถามท่านว่า หากท่านพักที่หุบเขาแห่งหนึ่งแล้วพบต้นไม้ที่ถูกกัดกินไปแล้วส่วนหนึ่ง กับต้นที่ยังไม่เคยถูกกัดกินเลย ท่านจะปล่อยให้อูฐเล็มกินจากต้นใด ท่านตอบว่าต้นที่ยังไม่เคยถูกเล็ม (บุคอรีย์ 5077) คำถามนี้เป็นการหยอกที่มีความหมายซ้อนอยู่ และท่านตอบด้วยน้ำเสียงเดียวกัน ไม่ได้ตำหนิว่าถามทำไม

สอง ผ่อนปรนและให้อภัย

ในเรื่องที่ยกไว้ข้างบน สิ่งที่ท่านทำเมื่อเสียงดังขึ้นคือออกไปละหมาด แล้วปล่อยให้เรื่องเย็นลง

สาม พูดคุยและโน้มน้าว

คืนหนึ่งท่านออกจากบ้านของท่านหญิงอาอิชะฮ์ นางรู้สึกหึงและตามไป เมื่อท่านกลับมาและเห็นสิ่งที่นางทำ ท่านถามว่าเป็นอะไรไป หึงหรือ นางตอบว่าคนอย่างนางจะไม่หึงคนอย่างท่านได้อย่างไร ท่านถามต่อว่าชัยฏอนของนางมาหาแล้วหรือ นางถามกลับว่ามีชัยฏอนอยู่กับนางด้วยหรือ ท่านตอบว่าใช่ และอยู่กับมนุษย์ทุกคน รวมถึงตัวท่านเอง แต่พระผู้เป็นเจ้าทรงช่วยให้ท่านมีชัยชนะเหนือมัน (มุสลิม 2815) ท่านไม่ได้บอกนางว่าอย่าหึง ท่านอธิบายว่าความรู้สึกนั้นมาจากไหน แล้ววางตัวเองไว้ในคำอธิบายเดียวกัน

สี่ การตักเตือนและเตือนสติ

ท่านหญิงอาอิชะฮ์กล่าวถึงท่านหญิงศอฟียะฮ์ในทางที่พาดพิงรูปร่างของนาง ท่านนบีตอบว่า แท้จริงเจ้าได้กล่าวคำพูดหนึ่ง ซึ่งหากนำไปผสมกับน้ำทะเล มันจะทำให้น้ำทะเลเปลี่ยนไปอย่างแน่นอน (อบูดาวูด 4875) การตักเตือนไม่ได้มาในรูปการดุ มันมาในรูปภาพที่ทำให้เห็นน้ำหนักของสิ่งที่พูดออกไป

ห้า ตักเตือนอย่างหนักเมื่อจำเป็น

ท่านหญิงอาอิชะฮ์เล่าว่าวันหนึ่งนางหึง จึงถามว่าเหตุใดท่านจึงเอ่ยถึงท่านหญิงเคาะดีญะฮ์บ่อยนัก ทั้งที่อัลลอฮ์ได้ทรงทดแทนสิ่งที่ดีกว่าให้แล้ว ท่านตอบว่าอัลลอฮ์ไม่ได้ทรงทดแทนสิ่งที่ดีกว่านางเลย นางศรัทธาต่อท่านในยามที่ผู้คนปฏิเสธ เชื่อมั่นในท่านในยามที่ผู้คนโกหกใส่ท่าน จุนเจือท่านด้วยทรัพย์ของนางในยามที่ผู้คนกีดกัน และอัลลอฮ์ประทานบุตรแก่ท่านจากนาง (บุคอรีย์ 3818) คำตอบนี้ไม่ได้อ่อนโยน มันหนัก และมันตรง เอกสารจัดไว้เป็นคนละหัวข้อกับการตักเตือนแบบข้อสี่ด้วยเหตุผลนั้น

หก ตรวจสอบข่าวก่อนเชื่อ

หัวข้อนี้เอกสารยกหะดีษอัลอิฟก์มาทั้งเรื่อง คือการที่ท่านหญิงอาอิชะฮ์ถูกใส่ร้าย (บุคอรีย์ 4141)

เรื่องย่อของหะดีษอัลอิฟก์เรื่องยาว เปิดอ่านถ้าต้องการ ตัวเต็มอยู่ในเศาะฮีฮ์บุคอรีย์

ท่านนบีจับสลากในหมู่ภริยาก่อนออกเดินทาง คราวหนึ่งสลากของท่านหญิงอาอิชะฮ์ออกมา ระหว่างทางกลับ นางออกไปนอกกองทัพแล้วพบว่าสร้อยคอหาย จึงย้อนกลับไปหา คณะที่จัดเสลี่ยงยกเสลี่ยงขึ้นวางบนอูฐโดยคิดว่านางอยู่ในนั้น เพราะสมัยนั้นผู้หญิงตัวเบา กองทัพจึงเคลื่อนไปโดยไม่รู้ นางกลับมาพบว่าไม่มีใครอยู่แล้ว จึงนั่งรอที่เดิมจนหลับไป

ซ็อฟวาน บิน อัลมุอัฏฏ็อล อยู่ท้ายกองทัพทำหน้าที่เก็บของตกหล่น เขามาถึงตอนรุ่งเช้าและจำนางได้เพราะเคยเห็นก่อนบัญญัติฮิญาบ ทั้งสองไม่ได้พูดกันแม้แต่คำเดียว เขาให้อูฐคุกเข่า นางขึ้นขี่ แล้วเขาจูงอูฐพานางไปจนตามทันกองทัพ จากนั้นข่าวลือก็ถูกปล่อยออกมา โดยมีอับดุลลอฮ์ บิน อุบัยย์ หัวหน้ากลุ่มมุนาฟิกเป็นตัวการหลักที่คอยกระพือเรื่อง

สิ่งที่เอกสารดึงออกมาจากเรื่องนี้คือหัวข้อของมันเอง คือข่าวที่ฟังดูมีเหตุผลและมีคนพูดต่อกันมาก ยังผิดได้ทั้งเรื่อง

เจ็ด การออกห่าง

มีรายงานว่าท่านออกห่างจากบรรดาภริยาเป็นเวลาหนึ่งเดือน (บุคอรีย์ 1910) และท่านหญิงอาอิชะฮ์เล่าว่าท่านเคยกล่าวว่าจะไม่เข้าไปหาพวกนางเป็นเวลาหนึ่งเดือน เนื่องจากความกริ้วอย่างรุนแรงที่ท่านมีต่อพวกนาง การออกห่างนี้มีกำหนดและมีที่สิ้นสุด ต่างจากการตัดขาดแบบที่ตอนที่ 13ระบุว่าเป็นสิ่งต้องห้าม

แปด การปรึกษาหารือ

เมื่อเรื่องถึงจุดที่ต้องตัดสินใจครั้งใหญ่ อัลลอฮ์สั่งให้ท่านเปิดทางเลือกให้บรรดาภริยาเลือกเอง

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ قُل لِّأَزْوَٰجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدْنَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيْنَ أُمَتِّعْكُنَّ وَأُسَرِّحْكُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا

โอ้ นบีเอ๋ย จงกล่าวแก่บรรดาภริยาของเจ้าเถิดว่า หากพวกเธอปรารถนาการมีชีวิตในโลกนี้และความเพริศแพร้วของมัน ก็จงมาเถิด ฉันจะจัดหาการเลี้ยงชีพให้แก่พวกเธอ และจะปล่อยพวกเธอให้ออกไปอย่างดีงาม

quran.com/33:28

อายะฮ์ถัดมาระบุว่าหากพวกนางปรารถนาอัลลอฮ์ เราะซูลของพระองค์ และโลกอาคิเราะฮ์ อัลลอฮ์ได้เตรียมผลบุญอันใหญ่หลวงไว้แก่ผู้กระทำความดีในหมู่พวกนาง (อัลอะห์ซาบ 33:29) ทางเลือกถูกวางไว้ตรงหน้าโดยไม่มีการกดดัน และผลของทั้งสองทางถูกบอกไว้ล่วงหน้าครบ

เก้า การหย่า

เอกสารวางหัวข้อนี้ไว้ท้ายสุด หลังวิธีอื่นทั้งหมด ท่านอุมัรเข้าไปหาท่านหญิงฮัฟเศาะฮ์ขณะที่นางกำลังร้องไห้ ท่านถามว่าอะไรทำให้ร้องไห้ เป็นไปได้ไหมว่าท่านเราะซูลได้หย่านางแล้ว และกล่าวว่าหากท่านเคยหย่านางครั้งหนึ่งแล้วคืนดีเพราะตน หากท่านหย่าอีกครั้ง เขาจะไม่พูดคุยกับนางอีกเลยตลอดไป ซิลซิละฮ์ อัลอะหาดีษ อัศเศาะฮีฮะฮ์เอกสารมุนาดิยาระบุที่มาไว้เท่านี้ ตำราเล่มนี้ไม่มีบนคลัง sunnah.com จึงยังไม่มีเลขที่เปิดตรวจได้ ต่างจากตัวบทอื่นทุกตัวในตอนนี้

ลำดับนี้เองคือคำตอบ การหย่ามีอยู่จริงและใช้ได้ แต่มันอยู่ข้อเก้า ไม่ใช่ข้อหนึ่ง

ภรรยาของท่านนบีจัดการกับความหึงกันอย่างไร

แนวคำวินิจฉัยของ IslamQA เล่าภาพฝั่งภรรยาไว้ควบคู่กับวิธีของท่านนบี คำตอบเรื่องความหึงของบรรดาภรรยาท่านนบีระบุว่า ความหึงเกิดขึ้นจริงอย่างที่เกิดกับภรรยาร่วมสามีทั่วไป แต่ความยำเกรงต่ออัลลอฮ์ช่วยป้องกันไม่ให้นำไปสู่การทำผิด และเมื่อพวกนางมีเรื่องกันก็สงบลงในไม่ช้า (islamqa 241838) ในด้านท่านนบี คำตอบอธิบายว่าท่านแบ่งเวลาระหว่างภรรยาอย่างยุติธรรม และเมื่อมีเรื่องระหว่างพวกนาง ท่านใช้ความอ่อนโยนและความเป็นธรรม เช่นเมื่อภรรยาคนหนึ่งทุบมือคนรับใช้จนจานอาหารที่ภรรยาอีกคนส่งมาแตก ท่านเก็บชิ้นส่วนจานมารวมกัน และกล่าวว่า มารดาของพวกเธอหึง แล้วให้นำจานที่สมบูรณ์ไปแทนให้เจ้าของจาน (บุคอรีย์ 5225)

อีกคำตอบหนึ่งอธิบายเรื่องที่ท่านหญิงซัยนับเข้ามาในบ้านของท่านหญิงอาอิชะฮ์ตามที่เล่าไว้ข้างต้น (มุสลิม 1462) ว่าท่านนบีแบ่งคืนให้บรรดาภรรยาและไปรวมกันที่บ้านของผู้ที่ถึงคืนของนางตามที่ท่านอนัสรายงาน และเมื่อบรรดาภรรยาส่งท่านหญิงฟาติมะฮ์ไปขอความยุติธรรมในเรื่องท่านหญิงอาอิชะฮ์ ท่านตอบว่าให้รักคนนี้ (มุสลิม 2442) คำตอบอ่านพฤติกรรมของท่านว่าเป็นแบบอย่างของความเป็นธรรม คือท่านไม่ปล่อยให้ฝ่ายใดถูกรังแก และไม่ปิดปากฝ่ายที่ถูกกล่าวร้าย (islamqa 191429)

ปิดแฟ้ม

สิ่งที่เอกสารปิดท้ายไว้ตรงกับสิ่งที่แฟ้มนี้พยายามพูดมาตลอดสิบห้าตอน คือพื้นฐานของชีวิตคู่คือการอดทนซึ่งกันและกัน มองหาข้อดีต่อกันให้มาก และอย่าให้การหย่าร้างเป็นทางออกแรก กลับไปอ่านชุดนี้ตั้งแต่ตอนแรก

ที่มาและการอ้างอิง

เรียบเรียงจาก เอกสารประกอบเดาเราะฮ์ ศาสตร์ศิลป์แห่งชีวิตคู่ (فقه النكاح و العشرة) ของทีมวิชาการมุนาดิยา ให้ความรู้โดย อ.คอลิด ศิลปวงษา, อ.ฟาฎิล ศรีจุรี และ อ.อนัส โอรามหลง

1. โอรามหลง อ, ศรีจุรี ฟ, ศิลปวงษา ค. เอกสารประกอบเดาเราะฮ์ ศาสตร์ศิลป์แห่งชีวิตคู่ ครั้งที่ 1 [อินเทอร์เน็ต]. Munadiya; 2025 [อ้างถึง 16 สิงหาคม 2026]. เข้าถึงได้จาก: https://munadiya.org/book/689194898115d416a73d4efe
2. โอรามหลง อ, ศรีจุรี ฟ, ศิลปวงษา ค. เอกสารประกอบเดาเราะฮ์ ศาสตร์ศิลป์แห่งชีวิตคู่ ครั้งที่ 2 [อินเทอร์เน็ต]. Munadiya; 2025 [อ้างถึง 16 สิงหาคม 2026]. เข้าถึงได้จาก: https://munadiya.org/book/6a6d8094e59e1096fce046a5
3. The Book of Suckling. Chapter: Dividing one's time among co-wives; The Sunnah is for each one to have one night and one day. https://sunnah.com/muslim:1462
4. Wedlock, Marriage (Nikaah). Chapter: To marry virgins. https://sunnah.com/bukhari:5077
5. Characteristics of the Day of Judgment, Paradise, and Hell. Chapter: The Mischief Of The Shaitan And How He Sends His Troops To Tempt People, And With Every Person There Is A Qarin (Companion From Among The Jinn). https://sunnah.com/muslim:2815
6. General Behavior (Kitab Al-Adab). Chapter: Regarding backbiting (al-ghibah). https://sunnah.com/abudawud:4875
7. Merits of the Helpers in Madinah (Ansaar). Chapter: The marriage of the Prophet (saws) with Khadija and her superiority. https://sunnah.com/bukhari:3818
8. Military Expeditions led by the Prophet (pbuh) (Al-Maghaazi). Chapter: The narration of Al-Ifk. https://sunnah.com/bukhari:4141
9. Fasting. Chapter: "Start observing Saum on seeing the crescent of Ramadan, and stop on seeing the crescent (of Shawwal).". https://sunnah.com/bukhari:1910
10. อัลกุรอาน Al-Ahzab 33:28. Quran.com [อินเทอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https://quran.com/33:28
11. อัลกุรอาน Al-Ahzab 33:29. Quran.com [อินเทอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https://quran.com/33:29
12. Islam Question & Answer. คำตอบที่ 241838 [อินเทอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https://islamqa.info/en/answers/241838
13. Wedlock, Marriage (Nikaah). Chapter: Al-Ghaira (i.e. honour, prestige or self-respect). https://sunnah.com/bukhari:5225
14. The Book of the Merits of the Companions. Chapter: The Virtues Of 'Aishah, The Mother Of The Believers (RA). https://sunnah.com/muslim:2442
15. Islam Question & Answer. คำตอบที่ 191429 [อินเทอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https://islamqa.info/en/answers/191429

บทความนี้ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางศาสนา